ابراهيم اصلاح عربانى
446
كتاب گيلان ( فارسى )
است . تعداد اعضاى اين شركت 380 نفر است . پليس قضائى رشت عهدهدار امر ابلاغ اوراق قانونى و اجراى احكام قطعى اعم از احكام حقوقى و كيفرى مىباشد . اين سازمان داراى 30 كارمند و مأمور ثابت و عدهاى سرباز وظيفه است . متهمين و محكومين كيفرى در زندان شهربانى رشت و زندان وسيع جديد التأسيس لاكان بازداشت و محكوميتهاى كيفرى خود را تحمل مىنمايند . تعداد كل كارمندان دادگسترى استان گيلان با احتساب خدمتگزاران اعم از رسمى و قراردادى 470 نفر است . تعداد قضات استان گيلان جمعا 110 نفر است . علاوهبر اين تعداد 11 نفر قاضى در سازمان قضائى ارتش با دادسراى مستقل مشغول كار هستند . شكايات كيفرى وارده به دفتر دادسراى رشت در سال 1371 تعداد 789 ، 24 مورد است كه با احتساب 4322 مورد موجودى سال 1370 رويهم 111 ، 29 فقره شكايت را تشكيل مىدهد . آمار نشان مىدهد كه از اين رقم تعداد 5013 مورد در پايان سال 1371 موجود مانده است . 10 شعبهء بازپرسى و داديارى به 098 ، 24 فقره شكايت وارده در سال 1371 رسيدگى نمودهاند كه ميانگين آنها 2410 فقره براى هرشعبه و در هر ماه حدودا 200 فقره و با احتساب تعطيلات جمعه و غير آن از قبيل ايام عيد و اعياد مذهبى و غيره هرروز حد متوسط 10 پرونده مورد رسيدگى قرار مىگيرد . رسيدگى به جرائم متنوع ، مستلزم صرف وقت متفاوت است . ممكن است يك فقره قتل يك هفته متوالى و يا بيشتر كار تحقيق را وسيلهء بازپرس و هفتهها كار تحقيقاتى نيروى انتظامى را تشكيل دهد . نقطهء مقابل آن پروندههائى از درجهء خلاف و جرائم تعزيرى است كه وقت كمترى را به خود اختصاص مىدهد . مسلم است كليهء 098 ، 24 فقره شكايت منجر به صدور كيفرخواست نشده ، بلكه تعدادى از آنها در همان دادسرا و يا پاسگاهها و كلانتريها با ايجاد تفاهم حلوفصل شده است . نكتهء قابل توجه و گفتنى ديگر اينست كه دادسرا در كمترزمانى مىتواند با ظرفيت كامل مشغول كار باشد . عواملى از قبيل مرخصى استحقاقى و استعلاجى و انتقال قضات دادسرا ظرفيت آن را تقليل مىدهد و هفتهها و ماهها دادسرا با 7 يا 8 شعبهء داديارى و بازپرسى انجام وظيفه مىنمايد . آمار دادگاههاى كيفرى 1 و 2 رشت مبين تعداد كيفرخواستهاى صادره از دادسرا در سال 1371 و مختومه شدن ساير پروندهها در دادسرا است . از 098 ، 24 فقره شكايت مطروحه در دادسرا جمعا 992 ، 15 فقره منجر به صدور كيفر خواست شده و در دادگاههاى كيفرى 1 و 2 ( 5838 فقره كيفرى 1 و 154 ، 10 فقره كيفرى 2 ) مورد رسيدگى قرار گرفته است . از اين تعداد 5884 فقره ( با رسيدگى به بعضى از پروندههاى مانده از سال قبل ) مربوط به دادگاههاى كيفرى 1 و 9923 فقره مربوط به دادگاههاى كيفرى 2 است . بقيهء آن يعنى 8106 فقرهء ديگر در همان دادسرا و يا پاسگاههاى انتظامى حل و فصل گرديده يا منجر به صدور قرار منع پيگرد شده است . از آمار دادگاههاى كيفرى 1 كه صرفا در مركز استان ( رشت در 3 شعبهء 8 و 9 و 10 ) مستقر است اين نتيجه حاصل مىشود كه هرشعبه به طور متوسط به 1946 فقره جرم نسبتا سنگين در سال 71 رسيدگى نموده كه معدل آن با محاسبهء 25 روز كار در ماه بدون احتساب مرخصى قاضى و بيمارى و مشكلات پيشبينى نشده و تعطيلات قهرى دادگاهها در ماه به 162 فقره و در روز به 7 پرونده مىرسد . جرائم مورد رسيدگى در دادگاههاى كيفرى 2 رشت بالغ بر 154 ، 10 فقره در سال 1371 است كه شعب 11 و 12 و 13 و 14 به آن رسيدگى نمودهاند . معدل رسيدگى 4 شعبهء موجود 2538 پرونده و معدل رسيدگى ماهانه هرشعبه حداكثر 212 پرونده و با احتساب حداكثر كار در ماه 25 روز ( بدون احتساب مرخصى استحقاقى و استعلاجى و امور قهرى از قبيل انتقال و غيره كه منجر به تعطيل دادگاه مىگردد ) حدود 9 پرونده در روز مىگردد . امور و جرائمى كه در دادگاههاى كيفرى 1 رشت ( شعب سهگانه 8 و 9 و 10 ) در سال 1371 مورد رسيدگى قرار گرفته به قرار زير است : قتل عمد 384 فقره قتل غير عمد 35 فقره ضربوجرح 233 فقره اعمال منافى عفت موجب حد ( اعدام ، رجم ) 26 فقره اعمال منافى عفت موجب تعزير ( شلاق ) 255 فقره اختلاس و ارتشاء ، جعل و كلاهبردارى و خيانت در امانت 30 فقره سرقت موجب حد 4 فقره سرقت موجب تعزير 44 فقره صدور چك بلا محل 45 فقره شرب خمر 4 فقره تجديدنظر نسبت به احكام كيفرى 2 دادگاههاى كيفرى 2 شهرستانهاى تابعهء استان گيلان 4144 فقره عدم صلاحيت 60 فقره ساير جرائم 173 فقره رقم بزرگ دادرسى دادگاههاى كيفرى 1 رسيدگى به احكام كليهء دادگاههاى كيفرى 2 شهرستانهاى تابعهء گيلان در مقام تجديد نظرخواهى است كه به 4144 فقره مىرسد . بديهى است اين پروندهها شامل انواع جرائمى است كه در صلاحيت دادگاههاى كيفرى 2 بوده مشمول مجازاتهاى اعدام ، رجم ، سلب و نفى بلد ، حد و قطع يا نقص عضو ، 10 سال زندان و بالاتر و كيفر بيش از 200 هزار تومان نباشد ، به عبارت ديگر كليهء جرائمى كه مجازات آنها جدا و غير از موارد مذكور باشد در صلاحيت دادگاههاى كيفرى 2 است . مثلا جرائم تعزيرى ( شلاق و يا حبس كمتر از 10 سال ) كه ذيلا به آنها اشاره مىشود در صلاحيت دادگاههاى كيفرى 2 است . قذف ( نسبت دادن زنا يا لواط بدون آنكه ثابت شود ) ، دشنام ، قوادى ، شرب خمر ، تسبيب در جنايت ، اقسام ديات كمتر از 200 هزار تومان ناشى از نقص عضو ، جرائم جعل و تزوير و صدور گواهىنامههاى خلاف و محو و يا شكستن مهر ، سرقت اسناد و مدارك از اماكن دولتى ، فرار محبوسين قانونى و